قبل از تحرير: اگر دلتان براي وضعيت اسف‌بار سينماي ايران مي‌سوزد، به اين مطلب لينک بدهيد




وقتي هنر به اتمام مي‌رسه
نحوه انتخاب فيلم‌ها در چهار دوره اخير جشنواره فيلم کوتاه تهران


اين يک حساب دو دو تا چهارتاييِ معمولي است، حسابي که هر سال با کمي بالا و پايين انجام مي‌شود و شايد بين چند نفري هم دهان به دهان بچرخد و در نهايت هم به جايي نرسد. قضيه همان قصة قديمي هيات انتخاب جشنواره فيلم کوتاه تهران و نحوه عجيب و غريب فيلم ديدن‌شان است که کماکان به عنوان سوالي بزرگ در ذهن فيلم‌سازان وول مي‌خورد: «چگونه مي‌شود حدود 2000 فيلم که زمان هر کدام‌شان به طور ميانگين 15 دقيقه است را در عرض يک ماه (و حتي کمتر) ديد؟» هر سال در ايام جشنواره نشستي ظاهرا دوستانه با هيات انتخاب جشنوارة همان سال برگزار مي‌شود تا شايد يک نفر پيدا شود و به اين سوال جوابي منطقي بدهد، ولي دريغ که جلسات اين چند سالة اخير بدون استثنا به دعوا و فحش و بد و بيراه کشيده شده. همه مي‌دانند که جواب اين سوال چيست، چه کساني که جشنواره را برگزار مي‌کنند، چه مديران انجمن سينماي جوان، چه اعضاي هيات انتخاب و چه فيلم‌سازان بيچاره‌اي که فکر مي‌کنند فيلم‌هاي‌شان در شرايطي عادلانه ديده و انتخاب مي‌شود(!)، ولي اين دانستگي تا حالا که نتوانسته وضعيت را بهتر کند. جواب سوال فقط يک کلمه است: «نمي‌شود»
اين «نمي‌شود» همان دو دو تا چهارتايي است که با اعداد و ارقام به راحتي قابل اثبات‌کردن است. بهتر است اول از هر چيزي به جدول زير که مربوط به نحوه انتخاب فيلم‌ها در جشنواره امسال و سه سال گذشته است، نگاهي بيندازيم. در اين جدول زمان هر فيلم به طور ميانگين 15دقيقه در نظر گرفته شده و تمام محاسبات بر اين مبنا صورت گرفته.

براي بهتر ديدن جدول، اينجا را ببينيد


سطر اول که مربوط به جشنواره امسال است، نشان مي‌دهد که اعضاي هيات انتخاب اگر روزي 10 ساعت از وقت‌شان را به صورت مفيد به بازبيني فيلم‌ها اختصاص مي‌دادند، 65 روز لازم بود تا بتوانند همه فيلم‌ها را فقط يک بار ببينند. در صورتي که زمان بازبيني فيلم‌هاي امسال فقط 16 روز بوده، يعني به طور ميانگين روزي 40ساعت فيلم ديده‌اند (يادآوري: هر شبانه‌روز فقط 24 ساعت است) و باز به طور ميانگين، اعضاي هيات انتخاب روزانه مي‌بايست 162 فيلم را بازبيني مي‌کردند که با توجه با توانايي جسمي و ذهني هر انسان، عددي قابل تامل است (يادآوري: در دهه 60 تعداد کل فيلم‌هايي که براي جشنواره فيلم کوتاه تهران فرستاده مي‌شده، حدودا 150 تا بوده که اکثرشان هم 16، 35 و يا 8 ميليمتري بوده. در حالي که همان زمان هم اعضاي هيات انتخاب 5 نفر بوده‌اند و تعداد روزهاي بازبيني فيلم‌ها همين‌قدر بوده)
هيات انتخاب جشنواره هاي معتبر بين‌المللي جاهاي ديگر دنيا (مثل ونيز، اوبرهاوزن، کلرمون فران، هات‌داکز، سن‌سباستين، ريودوژانيرو، ايدفا، کن و...) معمولا در جواب هر فيلم‌سازي که بخواهد بداند «چرا و به چه دليلي فيلمِ من براي بخش مسابقه انتخاب نشده؟» نامه‌اي حدودا يک صفحه‌اي مي‌نويسند و دلايل خودشان را با شرح جزئيات توضيح مي‌دهند (امتحانش مجاني است) و جالب اين‌جاست که هيات انتخاب جشنواره فيلم کوتاه تهرانِ امسال حتي يادشان نمي‌آيد چه فيلمي را انتخاب کرده‌اند که بخواهند براي قبول‌نکردن باقيِ فيلم‌ها، جداگانه دليل بياورند (امتحان درستي يا نادرستي اين ادعا هم مجاني است) جدول فوق نشان مي‌دهد که در ميان 4 جشنواره اخير، متاسفانه فقط جشنواره سال 1384 است که اعداد و ارقام‌اش منطقي و درست به نظر مي‌رسند.
در سال‌هاي ديگر (از جمله امسال)، اعضاي هيات انتخاب به شيوه‌اي که ديگر به شيوه رايج اکثر جشنواره‌هاي داخلي تبديل شده، متوسل شده‌اند: search (يعني ديدن فيلم روي دور تند) و انتخاب فيلم‌هاي آدم‌هاي نام‌آشنا و فيلم‌هايي که در جشنواره‌هاي ديگر درخشيده‌اند. حالا هم که اکثر فيلم‌ها به صورت DVD به دبيرخانه جشنواره فرستاده مي‌شود، مي‌توان گفت که اصلا فيلم‌ها ديده نمي‌شود، البته اگر به سرعت‌هاي 8x و 16x کسي نگويد «فيلم ديدن» آن هم براي انتخاب فيلم‌هاي خوب‌تر که مثل بقيه فيلم‌هاي دنيا، ترکيبي از «صدا» و «تصوير» هستند(!)
ظاهرا جشنوارة «بين‌المللي» فيلم کوتاه تهران و کيفيت فيلم‌هايش آن‌قدر که براي فيلم‌سازان اهميت دارد، براي برگزارکننده‌گانش مهم نيست، وگرنه تا حالا فکري براي بازبيني حجم انبوه فيلم‌هايي که به دبيرخانه جشنواره فرستاده مي‌شود مي‌کردند. نحوه برخورد برگزارکنندگان جشنواره دقيقا مشابه وقتي است که فقط 150 فيلم (بعضا 8 ميلي‌متري) به دبيرخانه جشنواره مي‌آمده و خبري از توليدات انبوه ديجيتالي و فيلم‌هاي DV نبوده. به راحتي قابل پيش‌بيني است که جشنواره امسال هم اعتبارش را فداي بي‌برنامه‌گي و سهل‌انگاري برگزارکننده‌گانش خواهد کرد. يک اميد واهي مي‌گويد: «شايد از سال بعد وضعيت کمي بهتر شود»